Αρχική

Αρχές Δεοντολογίας

Οι ακόλουθες γενικές αρχές θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψιν κατά τον σχεδιασμό και εκτέλεση ενός πειράματος με ζωικούς οργανισμούς:

Θα πρέπει να εφαρμόζεται ο κανόνας των 3R, δηλαδή της ελαχιστοποίησης του αριθμού των ζώων (Reduction), της αντικατάστασης των ζώων με in vitro πειραματισμό (Replacement) και της βελτίωσης των πειραματικών επεμβάσεων ώστε να προκαλούν τη λιγότερη δυνατή ταλαιπωρία (Refinement). Πιο συγκεκριμένα:

 

  • Θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα που θα διασφαλίζουν την ευζωία των ζώων καθώς και την ελαχιστοποίηση του πόνου και του στρες που μπορεί να προκληθεί σε αυτά κατά την εκτέλεση του πειράματος.
  • Στις περιπτώσεις που τα ζώα θα υποστούν ταλαιπωρία και πόνο, θα πρέπει ο αριθμός τους να περιορίζεται στον ελάχιστο δυνατό που με τη βοήθεια της στατιστικής επιτρέπει την διεξαγωγή αποτελεσμάτων με σημασία.
  • Nα αντικαθίσταται μέρος ή/και να αποφεύγεται η χρησιμοποίηση ζώων όταν είναι δυνατό:
    α) με τη βοήθεια της στατιστικής ανάλυσης να γίνεται περαιτέρω επεξεργασία προηγούμενων πειραματικών δεδομένων και
    β) με την διενέργεια  in vitro πειραμάτων.  

Κατά τον σχεδιασμό και τη διενέργεια ενός πειράματος θα πρέπει να τηρούνται οι αρχές των ορθών ζωοτεχνικών πρακτικών και ορθής κτηνιατρικής μέριμνας.

Ιδιώς θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι:  

  • Το επιλεγόμενο είδος είναι το πιο κατάλληλο για τον πειραματισμό και την  επιδιωκόμενη διερεύνηση.
  • Έχουν ληφθεί υπόψιν στοιχεία ηθολογίας του επιλεγμένου ζωικού είδους προκείμενου να ελαχιστοποιηθούν επιπρόσθετες καταπονήσεις.
  • Η προμήθεια ζωικού υλικού γίνεται από αξιόπιστους προμηθευτές και εφαρμόζονται όλοι εκείνοι οι χειρισμοί που εξασφαλίζουν τη σωστή μεταφορά των ζώων στις πειραματικές εγκαταστάσεις.
  • Ο ενσταβλισμός και η διαχείριση των ζώων γίνεται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία και αρχές βιοηθικής.
  • Έχουν ληφθεί υπόψιν παράμετροι όπως: η πυκνότητα των ζώων (αριθμός / επιφάνεια ή όγκο), η συχνότητα καθαρισμού καθώς και η ποιότητα του περιβάλλοντος εκτροφής.
  • Έχει γίνει καταγραφή των χειρισμών που μπορούν να προκαλέσουν στα ζώα ταλαιπωρία ή πόνο και έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα για την ελαχιστοποίηση της πρόκλησης πόνου.
  • Το προσωπικό που θα ασχοληθεί με τη μελέτη έχει τις κατάλληλες γνώσεις και δεξιότητες για τον χειρισμό των ζώων.
  • Υπάρχει επαρκής επίβλεψη των φοιτητών από τα υπεύθυνα για τη μελέτη μέλη Δ.Ε.Π.
  • Λαμβάνεται μέριμνα για την διατήρηση της καλής υγείας των ζώων.
  • Ο πειραματικός σχεδιασμός θα πρέπει να περιλαμβάνει, όπου απαιτείται, προκαθορισμένα σημεία τερματισμού της ζωής των ζώων με τρόπο που να ελαχιστοποιεί την πρόκληση ταλαιπωρίας και πόνου (ευθανασία).

Τέλος πειράματος - απομάκρυνση των ζώων

Ανάλογα με το είδος του πειράματος, τα ζώα μπορούν είτε:

α) να ξαναχρησιμοποιηθούν σε επόμενο πείραμα,

β) να επιστραφούν στο κοπάδι ή την φάρμα προέλευσης τους,

γ) να θανατωθούν και τα σφάγια τους να διατεθούν προς κατανάλωση,

δ) να θανατωθούν και κατόπιν τα σφάγια τους να καταστραφούν (π.χ. αποτέφρωση).

Εξαιρετικές Περιπτώσεις:

Για να γίνουν αποδεκτές οι παρακάτω περιπτώσεις πειραματισμού θα πρέπει να αναλύονται και να αιτιολογούνται επαρκώς ο σκοπός και η αναγκαιότητα της έρευνας, το επίπεδο ταλαιπωρίας και πόνου που προκαλείται καθώς και τα οφέλη που αναμένονται για τα ζώα ή/και τον άνθρωπο.

  • Ως αρχή θα πρέπει να επιδιώκεται η διατήρηση της καλής υγείας των ζώων. Εντούτοις, αν ο πειραματισμός απαιτεί τη σκόπιμη μόλυνση των ζώων, θα πρέπει να γίνεται προσπάθεια ελαχιστοποίησης της μολυσματικής περιόδου με τον έγκαιρο καθορισμό σημείων ευθανασίας των ζώων. Επιπλέον ο πειραματισμός θα πρέπει να διεξάγεται σε κατάλληλες εγκαταστάσεις που αποκλείουν την εξάπλωση της μόλυνσης και προστατεύουν το εμπλεκόμενο προσωπικό.
  • Η πρόκληση σκόπιμου υποσιτισμού των ζώων για το σκοπό του πειράματος, θα πρέπει να γίνεται για όσον το δυνατό μικρότερο διάστημα. Επίσης θα πρέπει το χορηγούμενο σιτηρέσιο να καταρτίζεται με τρόπο που να ελαχιστοποιεί την πείνα του ζώου.
  • Η διάρκεια κάθε είδους στέρησης (π.χ. τροφής, νερού, κοινωνικής επαφής) θα πρέπει να ελαχιστοποιείται και να αιτιολογείται.
  • Όπου απαιτούνται επεμβατικές τεχνικές δειγματοληψίας (π.χ. επαναλαμβανόμενες αιμοληψίες, λήψη ιστών) θα πρέπει να γίνεται χρήση κατάλληλων αναλγητικών – αναισθητικών. Χειρουργικές επεμβάσεις μπορούν να διενεργούνται μόνο υπό την επίβλεψη κτηνιάτρου και από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό και θα πρέπει επιπρόσθετα να γίνεται μετεγχειρητική παρακολούθηση των ζώων και χρήση κατάλληλων φαρμάκων όπου χρειάζεται (π.χ. αντιβιοτικών και αντιφλεγμονωδών).